సభాపర్వ - అధ్యాయ 025
॥ శ్రీః ॥
2.25. అధ్యాయః 025
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Topics
జరాసంధవధః॥ 1॥
జరాసంధేన బంధీకృతానాం రాజ్ఞాం కృష్ణేన మోచనం॥2॥
మోచితై రాజభిః కృష్ణాయ రత్నాదిదానం ॥3॥
కృష్ణానుజ్ఞయా జరాసంధపుత్రేణ సహదేవేన పితురౌర్ధ్వదైహికకరణం॥4॥
సహదేవం రాజ్యేఽభిషిచ్య శ్రీకృష్ణభీమార్జునానామింద్రప్రస్థగమనం॥ 5॥
జరాసంధవధశ్రవణహృష్టేన యుధిష్ఠిరేణ పూజితస్య కృష్ణస్య ద్వారకాగమనం॥ 6॥
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Text
వైశంపాయన ఉవాచ।
భీమసేనస్తతః కృష్ణమువాచ యదునందనం।
బుద్ధిమాస్థాయ విపులాం జరాసంధవధోప్సయా॥ 2-25-1(12317)
నాయం పాపో మయా కృష్ణ యుక్తః స్యాదనురోధితుం।
ప్రాయేణ యదుశార్దూల బాంధవక్షయకృత్తవ॥ 2-25-2(12318)
ఏవముక్తస్తతః కృష్ణః ప్రత్యువాచ వృకోదరం।
త్వరయన్పురుషవ్యాఘ్రో జరాసంధవధేప్సయా॥ 2-25-3(12319)
యత్తే దైవం పరం సత్వం యచ్చ తే మాతరిశ్వనః।
బలం భీమం జరాసంధే దర్శయాశు తదద్య వై॥ 2-25-4(12320)
`తవైష వధ్యో దుర్బుద్ధిర్జరాసంధో మహారథః।
ఇత్యంతరిక్షే త్వశ్రౌషం యదా వాయురవాప్యతే॥ 2-25-5(12321)
గోమంతే పర్వతశ్రేష్ఠే యేనైష పరిమోక్షితః।
బలదేవబలం ప్రాప్య కోఽన్యో జీవేత్తు మాగధాత్॥ 2-25-6(12322)
తదస్య మృత్యుర్విహితస్త్వదృతే న మహాబల।
వాయుం చింత్య మహాబాహో జహీమం మగధాధిపం॥ 2-25-7(12323)
వైశంపాయన ఉవాచ। 2-25-8x(1427)
ఏవముక్తస్తతో భీమో మనసాఽఽచింత్య మారుతం।
జనార్దనం నమస్కృత్య పరిష్వజ్య చ ఫల్గునం'॥ 2-25-8(12324)
ప్రభంజనబలావిష్టో జరాసంధమరిందమః।
ఉత్క్షిప్య భ్రామయామాస బలవంతం మహాబలః॥ 2-25-9(12325)
భ్రామయిత్వా శతగుణం జానుభ్యాం భరతర్షభ।
బభంజ పృష్టం సంక్షిప్య నిష్పిష్య విననాద చ॥ 2-25-10(12326)
కరే గృహీత్వా చరణం ద్విధా చక్రే మహాబలః।
తస్య నిష్పిష్యమాణస్య పాండవస్య చ గర్జతః॥ 2-25-11(12327)
అభవత్తుములో నాదః సర్వప్రాణిభయంకరః।
విత్రేసుర్మాగధాః సర్వే స్త్రీణాం గర్భాశ్చ సుస్రువుః॥ 2-25-12(12328)
భీమసేనస్య నాదేన జరాసంధస్య చైవ హ।
కిం ను స్యాద్ధిమవాన్భిన్నః కింనుస్విద్దీర్యతే మహీ॥ 2-25-13(12329)
ఇతి వై మాగధా జజ్ఞుర్భీమసేనస్య నిఖనాత్।
`తతస్తు భగవాన్కృష్ణో జరాసంధజిఘాంసయా॥ 2-25-14(12330)
భీమసేనం సమాలోక్య నలం జగ్రాహ పాణినా।
ద్విధా చిచ్ఛేద వై తత్తు జరాసంధవధం ప్రతి॥ 2-25-15(12331)
తతస్త్వాజ్ఞాయ తస్యైవ పాదముత్క్షిప్య మారుతిః।
ద్విధా బభంజ తద్గాత్రం ప్రాక్షిపద్విననాద చ॥ 2-25-16(12332)
పునః సంధాయ తు తదా జరాంధః ప్రతాపవాన్।
భీమేన చ సమాగంయ బాహుయుద్ధం చకార హ॥ 2-25-17(12333)
తయోః సమభవద్యుద్ధం తుములం రోమహర్షణం।
సర్వలోకక్షయకరం సర్వభూతభయావహం॥ 2-25-18(12334)
పునః కృష్ణస్తమిరిణం ద్విధా విచ్ఛిద్య మాధవః।
వ్యత్యస్య ప్రాక్షిపత్తత్తు జరాసంధవధేప్సయా॥ 2-25-19(12335)
భీమసేనస్తదా జ్ఞాత్వా నిర్బిభేద చ మాగధం।
ద్విధా వ్యత్యస్య పాదేన ప్రాక్షిపచ్చ ననాద హ॥ 2-25-20(12336)
శుష్కమాంసాస్థిమేదస్త్వగ్భిన్నమస్తిష్కపిండకటః।
శవభూతస్తదా రాజన్పిండీకృత ఇవాబబౌ'॥ 2-25-21(12337)
తతో రాజ్ఞః కులద్వారి ప్రసుప్తమివ తం నృపం।
రాత్రౌ గతాసుముత్సృజ్య నిశ్చక్రమురరిందమాః॥ 2-25-22(12338)
జరాసంధరథం కృష్ణో యోజయిత్వా పతాకినం।
ఆరోప్య భ్రాతరౌ చైవ మోక్షయామాస బాంధవాన్॥ 2-25-23(12339)
తే వై రత్నుభుజం కృష్ణం రత్నార్హం పృథివీశ్వరాః।
రాజానం చక్రరాసాద్య మోక్షితా మహతో భయాత్॥ 2-25-24(12340)
అక్షతః శస్త్రసంపన్నో జితారిః సహ రాజభిః।
రథమాస్థాయ తం దివ్యం నిర్జగామ గిరివ్రజాత్॥ 2-25-25(12341)
యః స సోదర్యవాన్నామ ద్వియోధీ కృష్ణసారథిః।
అభ్యాసఘాతీ సందృశ్యో దుర్జయః సర్వరాజభిః॥ 2-25-26(12342)
భీమార్జునాభ్యాం యోధాభ్యామాస్థితః కృష్ణసారథిః।
శుశుభే రథవర్యోఽసౌ దుర్జయః సర్వధన్విభిః॥ 2-25-27(12343)
శక్రవిష్ణూ హి సంగ్రామే చేరతుస్తారకామయే।
రథేన తేన వై కృష్ణ ఉపారుహ్య యయౌ తదా॥ 2-25-28(12344)
`ఏవమేతౌ మహాబాహూ తదా దుష్కరకారిణౌ।
కృష్ణప్రణీతౌ లోకేఽస్మిన్నథే కో ద్రష్టుమర్హతి॥ 2-25-29(12345)
ఇత్యవోచన్వ్రజంతం తం జరాసంధపురాలయాః।
వాసుదేవం నరశ్రేష్ఠం యుక్తం వాతజవైర్హయైః'॥ 2-25-30(12346)
తప్తచామీకరాభేణ కింకిణీజాలమాలినా।
మేఘనిర్ఘోషనాదేన జైత్రేణామిత్రఘాతినా॥ 2-25-31(12347)
యేన శక్రో దానవానాం జఘాన నవతీర్నవ।
తం ప్రాప్య సమహృష్యంత రథం తే పురుషర్థభాః॥ 2-25-32(12348)
తతః కృష్ణం మహాబాహుం భ్రాతృభ్యాం సహితం తదా।
రథస్థం మాగధా దృష్ట్వా సమపద్యంత విస్మితాః॥ 2-25-33(12349)
హయైర్దివ్యైః సమాయుక్తో రథో వాయుసమో జవే।
అధిష్ఠితః స శుశుభే కృష్ణేనాతీవ భారత॥ 2-25-34(12350)
అసంగో దేవవిహితస్తస్మిన్రథవరే ధ్వజః।
యోజనాద్దదృశే శ్రీమానింద్రాయుధసమప్రభః॥ 2-25-35(12351)
చింతయామాస కృష్ణోఽథ గరుత్మంతం స చాభ్యయాత్।
క్షణే తస్మిన్స తేనాసీచ్చైత్యవృక్ష ఇవోత్థితః॥ 2-25-36(12352)
వ్యాదితాస్యైర్మహానాదైః సహ భూతైర్ధ్వజాలయైః।
తస్మిన్రథవరే తస్థౌ గురుత్మాన్పన్నగాశనః॥ 2-25-37(12353)
దుర్నిరీక్ష్యో హి భూతానాం తేజసాఽఽభ్యాధికం బభౌ।
ఆదిత్య ఇవ మధ్యాహ్నే సహస్రకిరణావృతః॥ 2-25-38(12354)
న సజ్జతి వృక్షేషు శస్త్రైశ్చాపి న రిష్యతే।
దివ్యో ధ్వజవరో రాజందృశ్యతే చేహ మానుషైః॥ 2-25-39(12355)
తమాస్థాయ రథం దివ్యం పర్జన్యసమనిః స్వనం।
నిర్యయౌ పురుషవ్యాఘ్రః పాండవాభ్యాం సహాచ్యుతః॥ 2-25-40(12356)
యం లేభే వాసవాద్రాజా వసుస్తస్మాద్బృహద్రథః।
బృహద్రథాత్క్రమేణైవ ప్రాప్తో బార్హద్రథో రథం॥ 2-25-41(12357)
స నిర్యాయ మహాబాహుః పుండరీకేక్షణస్తతః।
గిరివ్రజాద్బహిస్తస్థౌ సమదేశే మహాయశాః॥ 2-25-42(12358)
తత్రైనం నాగరాః సర్వే సత్కారేణాభ్యయుస్తదా।
బ్రాహ్మణప్రముఖా రాజన్విధిదృష్టేన కర్మణా॥ 2-25-43(12359)
బంధనాద్విప్రముక్తాశ్చ రాజానో మధుసూదనం।
పూజయామాసురూచుశ్చ స్తుతిపూర్వమిదం వచః॥ 2-25-44(12360)
నైతచ్చిత్రం మహాబాహో త్వయి దేవకినందనే।
భీమార్జునబలోపేతే ధర్మస్య ప్రతిపాలనం॥ 2-25-45(12361)
జరాసంధహ్రదే ఘోరే దుఃఖపంకే నిమజ్జతాం।
రాజ్ఞాం సమభ్యుద్ధరమం యదిదం కృతమద్య వై॥ 2-25-46(12362)
విష్ణో సమవసన్నానాం గిరిదుర్గే సుదారుణే।
దిష్ట్యా మోక్షాద్యశో దీప్తమాప్తం తే యదునందన॥ 2-25-47(12363)
కిం కర్మః పురుషవ్యాఘ్ర శాధి నః ప్రణతిస్థితాన్।
కృతమిత్యేవ తద్విద్వి నృపైర్యయద్యపి దుష్కరం॥ 2-25-48(12364)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-25-49x(1428)
తానువాచ హృంపీకేశః సమాశ్చాస్య మహామనాః।
యిధిష్ఠిరో రాజసూయం క్రతుమార్హతుమిచ్ఛతి॥ 2-25-49(12365)
తస్య ధర్మప్రవృత్తస్య పార్థివత్వం చికీర్షతః।
సర్వైర్భవద్భిర్విజ్ఞాయ సాహాయ్యం క్రియతామితి॥ 2-25-50(12366)
తతః సుప్రీతమనసస్తే నృపా నృపసత్తమ।
తథేత్యేవాబ్రువన్సర్వే ప్రతిగృహ్యాస్య తాం గిరం॥ 2-25-51(12367)
రత్నభాజం చ దాశార్హం చక్రుస్తే పృథివీశ్వరాః।
కృచ్ఛ్రాంజగ్రాహ గోవిందస్తేషాం తదనుకంపయా॥ 2-25-52(12368)
జరాసంధాత్మజశ్చైవ సహదేవో మహామనాః।
నిర్యయౌ సజనామాత్యః పురస్కృత్య పురోహితం॥ 2-25-53(12369)
స నీచైః ప్రణతో భూత్వా బహురత్నపురోగమః।
సహదేవో నృణాం దేవం వాసుదేవముపస్థితః॥ 2-25-54(12370)
భయార్తాయ తతస్తస్మై కృష్ణో దత్త్వాఽభయం తదా।
ఆదదేఽస్య మహార్హాణి రత్నాని పురుషోత్తమః॥ 2-25-55(12371)
`సదదేవ ఉవాచ। 2-25-56x(1429)
యత్కృతం పురుషవ్యాఘ్ర మమ పిత్రా జనార్దన।
తత్తే హృది మహాబాహో న కార్యం పురుషోత్తమ॥ 2-25-56(12372)
త్వాం ప్రపన్నోఽస్మి గోవింద ప్రాసదం కురు మే ప్రభో।
పితురిచ్ఛామి సంస్కారం కర్తుం దేవకినందన॥ 2-25-57(12373)
త్వత్తోఽభ్యనుజ్ఞాం సంప్రాప్య భీమసేనాత్తథార్జునాత్।
నిర్భయో విచరిష్యామి యథాకామం యథాసుఖం॥ 2-25-58(12374)
వైశంపాయన ఉవాచ। 2-25-59x(1430)
ఏవం విజ్ఞాప్యమానస్య సహదేవస్య మారిష।
ప్రహృష్టో దేవకీపుత్రః పాండవై చ మహారథౌ॥ 2-25-59(12375)
క్రియతాం సంస్క్రియా రాజన్పితుస్త ఇతి చాబ్రువన్।
తచ్ఛ్రుత్వా వాసుదేవస్య పార్థయోశ్చ స మాగధః॥ 2-25-60(12376)
ప్రవిశ్య నగరం తూర్ణం సహ మంత్రిభిరప్యుత।
చితాం చందనకాష్ఠైశ్చ కాలేయసరలైస్తథా॥ 2-25-61(12377)
కాలాగరుసునగంధైశ్చ తైలైశ్చ వివిధైరపి।
ఘృతధారాశతైశ్చైవ సుమనోభిశ్చ భారత॥ 2-25-62(12378)
సమంతాదేవ కీర్యంతోఽదహంత మగధాధిపం।
ఉదకం తస్య చక్రేఽథ సహదేవః సహానుజః॥ 2-25-63(12379)
కృత్వా పితుః స్వర్గగతిం నిర్యయౌ యత్ర కేశవః।
పాండవౌ చ మహాభాగౌ భీమసేనార్జునావుభౌ ॥ 2-25-64(12380)
స ప్రహ్వః ప్రాంజలిర్భూత్వా వ్యజ్ఞాపయత మాధవం। 2-25-65(12381)
సహదేవ ఉవాచ।
ఇమే రత్నాని భూరిణీ గోజావిమహిషాదయః॥ 2-25-65x(1431)
హస్తినోఽశ్వాశ్చ గోవింద వాసాంసి వివిధాని చ।
దీయతాం ధర్మరాజాయ యథా వా మన్యతే భవాన్॥ 2-25-66(12382)
వైశంపాయన ఉవాచ। 2-25-67x(1432)
భయార్తాయ తతస్తస్మై కృత్వా కృష్ణోఽభయం తదా।
అభ్యషించత రాజానం సహదేవం జనార్దనః॥ 2-25-67(12383)
మాగధానాం మహీపాలం జరాసంధాత్మజం తదా।
ఆదదే చ మహార్హాణి రత్నాని పురుషోత్తమః॥ 2-25-68(12384)
గత్వైకత్వం స కృష్ణేన పార్థాభ్యాం చాపి సత్కృతః।
వివేశ మతిమాంత్రాజా పునర్బార్హద్రథం పురం॥ 2-25-69(12385)
పార్థాభాయం సహితః కృష్ణః సర్వైశ్చ వసుధాధిపైః।
యథావయః సమాగంయ విససర్జ నరాధిపాన్॥ 2-25-70(12386)
విసృజ్య సర్వాన్నృపతీన్రాజసూయే మహాత్మభిః।
ఆగంతవ్యం భవద్భిశ్చ ధర్మరాజప్రియేప్సుభిః। 2-25-71(12387)
ఏవముక్తా మాధవేన సర్వే తే వసుధాధిపాః।
ఏవమస్త్వితి చాప్యుక్త్వా సమేతాః పరయా ముదా॥ 2-25-72(12388)
భీమార్జునహృషీకేశైః ప్రహృష్టాః ప్రయయుస్తదా।
రత్నాన్యాదాయ భూరీణీ జ్వలంతో రిపుసూదనాః'॥ 2-25-73(12389)
కృష్ణస్తు సహ పార్థాభ్యాం శ్రియా పరమయా యుతః।
రత్నాన్యాదాయ భూరిణీ ప్రయయౌ పురుషర్షభః॥ 2-25-74(12390)
ఇంద్రప్రస్థముపాగంయ పాండవాభ్యాం సహాచ్యుతః।
సమేత్య ధర్మరాజానం ప్రీయమాణోఽభ్యభాషత॥ 2-25-75(12391)
దిష్ట్యా భీమేన బలవాంజరాసంధో నిపాతితః।
రాజానో మోక్షితాశ్చేమే బంధనాన్నృపసత్తమ॥ 2-25-76(12392)
దిష్ట్యా కుశలినౌ చేమౌ భీమసేనధనంజయౌ।
పునః స్వనగరం ప్రాప్తావక్షతావితి భారత॥ 2-25-77(12393)
తతో యుధిష్ఠిరః కృష్ణం పూజయిత్వా యథార్హతః।
భీమసేనార్జునౌ చైవ ప్రహృష్టః పరిషస్వజే॥ 2-25-78(12394)
తతః క్షీణే జరాసంధే భ్రాతృభ్యాం విహితం జయం।
అజాతశత్రురాసాద్య ముముదే భ్రాతృభిః సహ॥ 2-25-79(12395)
`హృష్టశ్చ ధర్మరాడ్వాక్యం జనార్దనమభాషత।
త్వాం ప్రాప్య పురుషవ్యాఘ్ర భీమసేనేన పాతితః॥ 2-25-80(12396)
మాగధోఽసౌ బలోన్మత్తో జరాసంధః ప్రతాపవాన్।
రాజసూయం క్రతుశ్రేష్ఠం ప్రాప్స్యామి విగతజ్వరః॥ 2-25-81(12397)
త్వద్బుద్ధిబలమాశ్రిత్య యాగార్హోఽస్మి జనార్దన।
పీతం పృథివ్యాః క్రుద్ధేన యశస్తే పురుషోత్తమ॥ 2-25-82(12398)
జరాసంధవధేనైవ ప్రాప్తాస్తే విపులాః శ్రియః॥ 2-25-83(12399)
వైశంపాయన ఉవాచ।
ఏవం సంభాష్య కౌంతేయః ప్రాదాద్రథవరం ప్రభోః॥ 2-25-83x(1433)
ప్రతిగృహ్య తు గోవిందో జరాసంధస్య తం రథం॥ 2-25-84(12400)
ప్రహృష్టస్తస్య ముముదే ఫల్గునేన జనార్దనః।
ప్రీతిమానభవద్రాజంధర్మరాజపురస్కృతః'॥ 2-25-85(12401)
యథావయః సమాగంయ భ్రాతృభిః సహ పాండవః।
సత్కృత్య పూజయిత్వా చ విససర్జ నరాధిపాన్॥ 2-25-86(12402)
యుధిష్ఠిరాభ్యనుజ్ఞాతాస్తే నృపా హృష్టమానసాః।
జగ్ముః స్వదేశాంస్త్వరితా యానైరుచ్చావచైస్తతః॥ 2-25-87(12403)
ఏవం పురుషశార్దూలో మహాబుద్ధిర్జనార్దనః।
పాండవైర్ఘాతయామాస జరాసంధమరిం తదా॥ 2-25-88(12404)
ఘాతయిత్వా జరాసంధం బుద్ధిపూర్వమరిందమః।
ధర్మరాజమనుజ్ఞాప్య పృథాం కృష్ణాం చ భారత॥ 2-25-89(12405)
సుభద్రాం భీమసేనం చ ఫాల్గునం యమజౌ తథా।
ధౌంయమామంత్రయిత్వా చ ప్రయయౌ స్వాం పురీం ప్రతి॥ 2-25-90(12406)
`పాండవైరనుధావద్భిర్యుధిష్ఠిరపురోగమైః।
హర్షేణ మహతా యుక్తః ప్రాప్య చానుత్తమం యశః।
జగామ హృష్టః కృష్ణస్తు పునర్ద్వారవతీం పురీం'॥ 2-25-91(12407)
తేనైవ రథముఖ్యేన మనసస్తుల్యగామినా।
ధర్మరాజవిసృష్టేన దివ్యేనానాదయందిశః॥ 2-25-92(12408)
తతో యుధిష్ఠిరముఖాః పాండవా భరతర్షభ।
ప్రదక్షిణమకుర్వంత కృష్ణమక్లిష్టకారిణం॥ 2-25-93(12409)
తతో గతే భగవతి కృష్ణే దేవకినందనే।
జయం లబ్ధ్వా సువిపులం రాజ్ఞాం దత్త్వాఽభయం తదా॥ 2-25-94(12410)
సంవర్ధితం యశో భూయః కర్మణా తేన భారత।
ద్రౌపద్యాః పాండవా రాజన్పరాం ప్రీతిమవర్ధయన్॥ 2-25-95(12411)
తస్మిన్కాలే తు యద్యుక్తం ధర్మకామార్థసంహితం।
తద్రాజా ధర్మతశ్చక్రే ప్రజాపాలనకీర్తనం॥ ॥ 2-25-96(12412)
ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే సభాపర్వణి జరాసంధవధపర్వణి పంచవింశోఽధ్యాయః॥ 25॥
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Footnotes
2-25-5 అవాప్యతే ప్రాప్తః॥
2-25-8 ఏవముక్తస్తదా భీభో జరాసంధమితి ఝ. పాఠః ॥
2-25-15 నలం ఇరిణనామకం తృణవిశేషం॥
2-25-22 కులద్వారి గృహద్వారి॥
2-25-35 అసంగో రథస్పర్శహీనః॥
 శ్లోకాలు.jpg "మహాభారతం 1,00,000 (ఒక లక్ష) శ్లోకాలు")
